Kwas azelainowy - na co działa i jakie ma właściwości?

Kwas azelainowy to składnik wykorzystywany w pielęgnacji twarzy z niedoskonałościami, zaskórnikami i nierównym kolorytem. Pomaga ograniczać zaburzenia rogowacenia oraz widoczność przebarwień pozapalnych. Jego właściwości przeciwzapalne sprawiają, że znajduje zastosowanie również w preparatach przeznaczonych do skóry z określonymi zmianami zapalnymi.

W kosmetykach kwas azelainowy wspiera pielęgnację skóry, która potrzebuje wygładzenia, wyrównania kolorytu i ograniczenia niedoskonałości. Efekty zależą jednak od całej receptury, stężenia składnika i sposobu stosowania produktu.

Co to jest kwas azelainowy?

Kwas azelainowy, określany w składzie INCI jako Azelaic Acid, jest nasyconym kwasem dikarboksylowym. To związek o innej budowie niż popularne kwasy AHA i BHA, dlatego nie należy zaliczać go do żadnej z tych grup.

Występuje naturalnie między innymi w niektórych zbożach. Może być również wytwarzany przez drożdżaki z rodzaju Malassezia, obecne na skórze. Samo występowanie związku w przyrodzie nie oznacza jednak, że surowiec zastosowany w kosmetyku został wyekstrahowany ze zbóż. Jego pochodzenie zależy od metody produkcji.

W recepturach kosmetycznych wykorzystuje się surowiec o kontrolowanej jakości i czystości. Kwas azelainowy może występować w kremach, serach, żelach i maskach do twarzy.

Kwas azelainowy - na co działa?

Kwas azelainowy jest szczególnie interesujący w pielęgnacji skóry, na której jednocześnie pojawiają się niedoskonałości, zaskórniki i ślady po wcześniejszych zmianach.

Kwas azelainowy na niedoskonałości

Właściwości przeciwbakteryjne i przeciwzapalne kwasu azelainowego są wykorzystywane w dermatologii, między innymi w leczeniu trądziku pospolitego. Składnik oddziałuje na Cutibacterium acnes - bakterie uczestniczące w rozwoju zmian trądzikowych - oraz na procesy związane z nieprawidłowym rogowaceniem. Wytyczne dermatologiczne uwzględniają miejscowy kwas azelainowy jako jedną z opcji leczenia trądziku.

W opisie kosmetyku należy jednak rozróżnić pielęgnację skóry z niedoskonałościami od leczenia choroby. Obecność kwasu azelainowego w składzie nie oznacza, że dany krem lub maska działa tak samo jak przebadany preparat leczniczy.

Kwas azelainowy na zaskórniki

Zaskórniki powstają między innymi wtedy, gdy komórki naskórka i łój gromadzą się w ujściu mieszka włosowego. Kwas azelainowy pomaga normalizować zaburzone rogowacenie, dzięki czemu może ograniczać proces sprzyjający ich powstawaniu.

To właśnie wpływ na rogowacenie sprawia, że składnik jest wykorzystywany w preparatach przeznaczonych do skóry ze skłonnością do zaskórników. Nie należy przy tym oczekiwać natychmiastowego oczyszczenia wszystkich porów po jednej aplikacji.

Kwas azelainowy na przebarwienia

Kwas azelainowy oddziałuje na tyrozynazę - enzym uczestniczący w wytwarzaniu melaniny, czyli barwnika skóry. Dzięki temu znajduje zastosowanie w preparatach pomagających ograniczać nadmierną pigmentację.

Jest szczególnie istotny w kontekście brązowych przebarwień pozapalnych, które mogą pozostawać po niedoskonałościach. Warto odróżnić je od czerwonych śladów oraz blizn. Te zmiany mają różne podłoże i nie reagują jednakowo na pielęgnację.

Kwas azelainowy a zaczerwienienia

Właściwości przeciwzapalne kwasu azelainowego wykorzystuje się także w preparatach leczniczych stosowanych w grudkowo-krostkowej postaci trądziku różowatego. Nie oznacza to jednak, że każdy kosmetyk zawierający ten składnik będzie odpowiedni dla każdej skóry z rumieniem.

Kwas azelainowy nie usuwa rozszerzonych naczynek. Przy utrwalonym zaczerwienieniu, pieczeniu lub nawracających zmianach zapalnych dobór pielęgnacji warto omówić z dermatologiem.

Jak działa kwas azelainowy? Właściwości składnika

Działanie kwasu azelainowego obejmuje kilka uzupełniających się mechanizmów.

Wpływa na rogowacenie naskórka. Pomaga ograniczać nieprawidłowe gromadzenie komórek w obrębie mieszków włosowych, co ma znaczenie w pielęgnacji skóry z zaskórnikami.

Wykazuje właściwości przeciwbakteryjne. Oddziałuje na wybrane bakterie związane ze zmianami trądzikowymi.

Działa przeciwzapalnie. Wpływa na procesy uczestniczące w rozwoju reakcji zapalnej, dlatego jego zastosowanie wykracza poza samo złuszczanie.

Oddziałuje na powstawanie barwnika skóry. Hamowanie aktywności tyrozynazy jest jednym z mechanizmów wyjaśniających zastosowanie kwasu azelainowego w preparatach na przebarwienia.

Z tego powodu sprowadzanie jego roli wyłącznie do „usuwania martwego naskórka” jest zbyt dużym uproszczeniem.

Kwas azelainowy - jakich efektów można oczekiwać?

Odpowiednio dobrany preparat z kwasem azelainowym może pomagać w ograniczaniu niedoskonałości i zaskórników oraz zmniejszaniu widoczności niektórych przebarwień. Skóra może z czasem wyglądać na gładszą, a jej koloryt na bardziej wyrównany.

Zakres efektów zależy od produktu. Znaczenie mają stężenie kwasu, jego dostępność w formule, podłoże preparatu, pozostałe składniki oraz regularność stosowania. Krem pozostający na skórze i maska zmywana po określonym czasie nie są równoważnymi sposobami aplikacji.

Nie należy także utożsamiać działania na niedoskonałości z silnym hamowaniem produkcji sebum. Kwas azelainowy nie jest składnikiem, któremu można automatycznie przypisywać wyraźne ograniczanie wydzielania łoju.

Po jakim czasie widać efekty kwasu azelainowego?

Kwas azelainowy wymaga regularnego stosowania. W charakterystyce preparatu leczniczego zawierającego 20% kwasu azelainowego opisano wyraźną poprawę trądziku zwykle po około czterech tygodniach, przy dalszym stosowaniu przez kilka miesięcy. Ten termin dotyczy konkretnego leku i nie jest obietnicą działania każdego kosmetyku z tym składnikiem.

W przypadku kosmetyku najlepiej kierować się wynikami badań gotowego produktu, jeśli producent je udostępnia. Wyrównywanie kolorytu i zmniejszanie widoczności przebarwień to proces stopniowy, wymagający również ochrony przed promieniowaniem UV. Jeśli interesuje Cię wpływ kwasu azelainowego na trądzik i porównanie jego działania z retinolem, przeczytaj Kwas azelainowy a trądzik - czy jest lepszy niż retinol w walce z niedoskonałościami skóry?

Dla jakiej cery są kosmetyki z kwasem azelainowym?

Kwas azelainowy znajduje zastosowanie przede wszystkim w pielęgnacji:

• cery mieszanej i tłustej z niedoskonałościami, zwłaszcza gdy towarzyszą im zaskórniki;
• skóry z przebarwieniami pozapalnymi, pozostającymi po wcześniejszych zmianach;
• skóry o nierównym kolorycie, wymagającej stopniowego wyrównywania pigmentacji;
• cery dojrzałej z niedoskonałościami, ponieważ takie problemy nie dotyczą wyłącznie nastolatków.

Przy cerze suchej lub wrażliwej szczególnie ważna jest cała receptura. Składniki nawilżające i wspierające barierę naskórkową mogą poprawiać komfort pielęgnacji, ale sama obecność kwasu azelainowego nie gwarantuje łagodności produktu.

Kwas azelainowy w kosmetykach do twarzy

Kwas azelainowy może być częścią codziennej pielęgnacji lub kosmetyku stosowanego okresowo. Występuje w różnych formach, od preparatów pozostających na skórze po maski zmywalne.

Przy wyborze warto sprawdzić nie tylko nazwę składnika, lecz także przeznaczenie produktu. Innej formuły może potrzebować skóra z zaskórnikami i nadmiarem sebum, a innej skóra sucha z przebarwieniami.

Dlaczego samo stężenie nie mówi wszystkiego?

Wyższy procent nie musi oznaczać lepszego dopasowania do potrzeb skóry. Znaczenie mają również sposób opracowania receptury, przenikanie składnika, czas kontaktu ze skórą oraz tolerancja preparatu.

Nie należy porównywać kosmetyków wyłącznie na podstawie liczby widocznej na opakowaniu. Równie istotne są badania gotowej formuły i sposób stosowania przewidziany przez producenta.

Kwas azelainowy a azeloglicyna - czym się różnią?

Kwas azelainowy i azeloglicyna to dwa różne składniki, choć ich nazwy bywają używane zamiennie.

Azelaic Acid to nazwa INCI kwasu azelainowego. Potassium Azeloyl Diglycinate oznacza azeloglicynę - pochodną kwasu azelainowego i glicyny.

Nie należy automatycznie przypisywać im identycznego działania ani porównywać ich stężeń wprost. Przykładowo, określony procent surowca z azeloglicyną nie oznacza takiego samego procentu czystego kwasu azelainowego.

Jak stosować kosmetyki z kwasem azelainowym?

Sposób aplikacji zależy od rodzaju kosmetyku. Serum lub krem pozostawia się na skórze zgodnie z instrukcją, natomiast maskę zmywa po czasie wskazanym przez producenta.

Nowy produkt warto wprowadzać pojedynczo, obserwując reakcję skóry. W pielęgnacji należy uwzględnić również łagodne oczyszczanie, nawilżanie i ochronę bariery naskórkowej.

Nie trzeba dążyć do pieczenia ani widocznego łuszczenia. Podrażnienie nie jest potwierdzeniem skuteczności kwasu azelainowego.

Z czym można łączyć kwas azelainowy, a kiedy zachować ostrożność?

Nie istnieje jedna lista połączeń odpowiednia dla każdego produktu i każdej skóry. Znaczenie mają stężenia, rodzaj formuł i częstotliwość aplikacji.

Kwas azelainowy i niacynamid

Oba składniki mogą występować w jednej formule lub rutynie pielęgnacyjnej. Ich obecność nie oznacza jednak, że należy od razu wprowadzać kilka intensywnych produktów. Warto obserwować tolerancję całego zestawu kosmetyków.

Kwas azelainowy i witamina C

Nie ma podstaw, aby uznać to połączenie za zawsze zakazane. Znaczenie mają jednak forma witaminy C, jej stężenie i właściwości obu preparatów. Przy skórze wrażliwej osobne pory stosowania mogą ułatwiać ocenę tolerancji.

Kwas azelainowy, retinoidy i inne kwasy

Łączenie kilku intensywnie działających preparatów może zwiększać ryzyko suchości i podrażnienia. Dotyczy to zwłaszcza początku pielęgnacji oraz skóry z osłabioną barierą. Przy leczeniu dermatologicznym sposób łączenia preparatów powinien wynikać z zaleceń lekarza.

Czy kwas azelainowy może podrażniać?

Tak. Po zastosowaniu preparatu mogą pojawić się pieczenie, szczypanie, swędzenie, suchość lub zaczerwienienie. Reakcja zależy zarówno od kwasu azelainowego, jak i pozostałych składników formuły.

Przy wyraźnym lub utrzymującym się podrażnieniu należy przerwać stosowanie kosmetyku. Nie warto traktować nasilonych objawów jako koniecznego etapu przyzwyczajania skóry do składnika.

Kwas azelainowy - najczęściej zadawane pytania

Czy kwas azelainowy to AHA czy BHA?

Kwas azelainowy nie należy ani do AHA, ani do BHA. Jest kwasem dikarboksylowym, a jego rola w pielęgnacji obejmuje więcej mechanizmów niż samo złuszczanie.

Czy kwas azelainowy złuszcza skórę?

Wykazuje właściwości keratolityczne i wpływa na rogowacenie. Nie oznacza to jednak, że po jego zastosowaniu skóra musi widocznie się łuszczyć. Brak łuszczenia nie świadczy o braku działania.

Czy kwas azelainowy pomaga na zaskórniki zamknięte?

Może być pomocny dzięki wpływowi na nieprawidłowe rogowacenie w obrębie mieszków włosowych. Efekty zależą od dobranego preparatu, regularności stosowania oraz przyczyny zmian.

Czy kwas azelainowy można stosować latem?

Sam kwas azelainowy nie jest uznawany za składnik fotouczulający. Nie zwalnia to jednak z ochrony przeciwsłonecznej, szczególnie przy pielęgnacji przebarwień. Należy też uwzględnić pozostałe składniki produktu i instrukcję producenta.

Czy kwas azelainowy można stosować w ciąży?

Kwas azelainowy stosowany miejscowo jest wymieniany przez organizacje medyczne wśród składników dopuszczanych do stosowania w ciąży. Ocena konkretnego preparatu powinna jednak uwzględniać całą recepturę. Dobór produktu, zwłaszcza do leczenia trądziku, warto omówić z lekarzem.

Czy kwas azelainowy usuwa blizny potrądzikowe?

Nie należy utożsamiać rozjaśniania przebarwień po niedoskonałościach z usuwaniem blizn. Brązowy ślad jest zmianą koloru skóry, natomiast blizna wiąże się ze zmianą jej struktury. Kwas azelainowy nie jest składnikiem, któremu można przypisywać usuwanie zagłębionych blizn.

Jak rozpoznać kwas azelainowy w składzie kosmetyku?

W wykazie INCI należy szukać nazwy Azelaic Acid. Jeśli w składzie widnieje Potassium Azeloyl Diglycinate, produkt zawiera azeloglicynę, czyli pochodną kwasu azelainowego.