Zawsze gdy jestem w Indiach jem dosę kiedy tylko mogę. Uwielbiam dosę zwiniętą w rulon i mocno chrupką – taką do łamania palcami.
Indyjska kuchnia zachwyca różnorodnością smaków i aromatów, a jednym z jej najbardziej charakterystycznych dań jest dosa – cienki, chrupiący naleśnik przygotowywany z fermentowanego ciasta ryżowo-soczewicowego. To danie pochodzi z południowych Indii, gdzie jest codziennym śniadaniowym klasykiem, ale zyskało popularność na całym świecie. Dzięki swojej lekkości, chrupkości i bogactwu dodatków dosa jest doskonałą propozycją zarówno dla miłośników egzotycznych smaków, jak i osób poszukujących zdrowych alternatyw w kuchni.
DOSA – Historia i pochodzenie
Dosa ma długą i bogatą historię, której korzenie sięgają tysięcy lat. Po raz pierwszy wspomniano o niej w starożytnych tekstach sanskryckich, a jej pochodzenie przypisuje się regionowi Tamil Nadu. Z biegiem lat dosa rozprzestrzeniła się na inne południowoindyjskie stany, takie jak Karnataka, Kerala i Andhra Pradesh, gdzie powstały jej lokalne warianty. Początkowo przygotowywano ją jako prostą potrawę dla pielgrzymów i mnichów, ale szybko stała się nieodłącznym elementem indyjskiej kuchni ulicznej oraz domowego menu.
Rodzaje dosy
Jedną z największych zalet dosy jest jej wszechstronność. Choć klasyczna wersja jest najczęściej spotykana, istnieje wiele jej odmian, które różnią się smakiem, teksturą i sposobem podania.
- Masala dosa – jedna z najpopularniejszych wersji, zawierająca nadzienie z ziemniaków doprawionych curry, cebulą i przyprawami. Często podawana z chutneyem kokosowym i sambar.
- Plain dosa – prosta, bez nadzienia, ale chrupiąca i lekka. Idealna do maczania w różnych sosach i dipach.
- Rava dosa – przygotowywana z kaszy manny zamiast fermentowanego ciasta ryżowego. Jest cieńsza i bardziej chrupiąca, a jej przygotowanie nie wymaga długiego oczekiwania.
- Mysore dosa – pikantniejsza odmiana, w której naleśnik smaruje się ostrym sosem chili przed dodaniem nadzienia.
- Neer dosa – delikatniejsza i miększa wersja, przygotowywana z rzadkiego ciasta ryżowego, charakterystyczna dla kuchni Karnataki.
Składniki i przygotowanie
Podstawowe składniki na dosę są bardzo proste: ryż, soczewica urad dal, woda i odrobina soli. Kluczowym etapem przygotowania jest fermentacja, która nie tylko nadaje cieście lekko kwaśny smak, ale również sprawia, że dosa jest łatwiejsza do strawienia.
Jak zrobić dosę krok po kroku?
- Namaczanie składników – Ryż i soczewicę urad dal moczymy osobno przez około 6 godzin, a następnie je mielimy, aż powstanie gładkie, lekko lejące ciasto.
- Fermentacja – Ciasto pozostawiamy na noc w ciepłym miejscu. Fermentacja sprawia, że staje się bardziej puszyste i nabiera lekko kwaśnego aromatu.
- Smażenie – Rozgrzewamy patelnię, smarujemy ją cienką warstwą oleju i rozprowadzamy cienką warstwę ciasta, tworząc okrągły naleśnik. Smażymy na średnim ogniu, aż stanie się złocisty i chrupiący.
- Podanie – Możemy podawać dosę z różnymi dodatkami, takimi jak sambar, chutney kokosowy czy ghee.
Dodatki i sposoby podania
Dosa smakuje wyśmienicie sama w sobie, ale to dodatki sprawiają, że staje się prawdziwą kulinarną ucztą. W Indiach zazwyczaj podaje się ją z:
- Sambarem – pikantną, gęstą zupą z soczewicy, warzyw i tamaryndowca.
- Chutneyem kokosowym – kremowym, lekko słodkawym dodatkiem na bazie kokosa, zielonych chili i orzechów nerkowca.
- Chutneyem pomidorowym lub miętowym – orzeźwiającymi sosami, które nadają dosie dodatkowy smakowy akcent.
- Masłem ghee – odrobina masła klarowanego na gorącej dosie podkreśla jej wyjątkowy smak.
Dlaczego warto spróbować dosy?
Dosa to nie tylko smakowite, ale i zdrowe danie. Dzięki fermentacji jest lekkostrawna i bogata w probiotyki, które wspierają florę jelitową. Ponadto, jest naturalnie bezglutenowa i może być dostosowana do różnych diet – zarówno wegańskiej, jak i wysokobiałkowej. To doskonała alternatywa dla tradycyjnych naleśników i idealna propozycja na śniadanie lub lekką kolację.
Dosę mogą ją spożywać osoby na diecie bezglutenowej gdyż ciasto zrobione jest z czarnej soczewicy urid i mąki ryżowej. Chrupkości dodaje smażenie na płaskiej rozgrzanej blasze. Właściwie tylko w Indiach spotykam chrupkie dosy. W żadnej indyjskiej restauracji w Warszawie nie robią chyba takiej, a szkoda. Plain dosa czyli sam naleśnik podawany jest zwykle z różnorodnymi czatnejami – od pikantnego do słodkiego. Zwykle podaje się czatnej kokosowy, miętowy, tamaryndowy lub pomidorowy. Mają one kolor biały, zielony i pomarańczowy – jak hinduska flaga. To dopiero jest kulinarny patriotyzm
W jednej restauracji w Delhi serwowana dla mnie dosa miała około metra długości
Jeśli będziecie w Delhi mogę polecić Wam restaurację Saravana Bhavan na Janpath Road. Bardzo przystępne ceny, wygląda na tani bar ale dają tam super dosę i inne przysmaki z Indii.
A może miałeś już okazję spróbować dosy? Podziel się swoimi wrażeniami w komentarzu.